Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, Washington’ın Grönland’daki askeri mevcudiyetini artıran ve yeni üsler kurulmasına imkan tanıyan 10 sayfalık mutabakatı imzaladı. Herhangi bir mülkiyet devri içermeyen resmi metin, Grönland yönetiminin uluslararası bağlayıcılığı bulunan bir belgeye doğrudan taraf olduğu ilk anlaşma niteliğini taşıyor.
Salı günü kamuoyuna duyurulan metin, adaya ait toprakların ABD mülkiyetine geçmesini öngören bir madde barındırmıyor. Ocak ayında adayı tamamen devralma hedefini açıklayan Trump, konuya ilişkin şu ifadeleri kullanmıştı:
“Başarı için psikolojik olarak gerekli olanın bu olduğunu hissediyorum. Mülkiyet size sadece bir belge imzalamakla veya bir üsse sahip olmakla elde edemeyeceğiniz şeyler ve unsurlar sağlar”
Danimarkalı yetkililer, ABD Başkanı’nın söz konusu mutabakattan çekilme riskini gözeterek mülkiyet hususundaki bu ayrıma dikkat çekmekten kaçındı. Trump anlaşmayı şu sözlerle nitelendirdi:
“Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri için muazzam”
Müzakere sürecinde görev alan diplomatik kaynaklar, aylarca süren titiz görüşmelerin ardından taslağı Trump’a iletmek için en uygun zamanı beklediklerini aktardı.
Anlaşmanın Stratejik Boyutu ve Tepkiler
Washington yönetiminin adadaki askeri haklarının temeli 1951 tarihli anlaşmaya dayanıyor. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Mart 2025’te Pituffik Uzay Üssü’ne yaptığı ziyarette Çin ve Rusya’nın hamlelerine değinerek şu değerlendirmede bulunmuştu:
“Grönland’da kafamızı kara gömmüp görmezden gelemeyiz”
Danimarka Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü araştırmacısı Mikkel Runge Olesen ise imzalanan metni şu sözlerle tanımladı:
“Nispeten sınırlı değişiklikler için ödenmesi son derece yüksek bir bedel”
Olesen, müzakere sürecindeki gerilimin Danimarka, Grönland ve Avrupa ile olan diplomatik ilişkilere kalıcı hasar verdiğini kaydetti.
Grönland Temsili ve Bağımsızlık Maddesi
Gelişme Danimarka ve Grönland kanadında genel olarak olumlu karşılandı. Grönland’ın bağımsızlık yanlısı sol partisinden Danimarka Parlamentosu Üyesi Naaja Nathanielsen, sürecin dış politika özerkliği açısından emsal teşkil edeceğini belirterek konuştu:
“İlk kez masada gerçekten bir sandalyemiz oldu. Bu gurur duyduğumuz bir şey”
İmzalanan 10 sayfalık belgede, Grönland’ın ileride bağımsızlığını ilan etmesi olasılığına dair özel bir madde de yer aldı. İlgili hükümde şu ifadelere yer verildi:
“Grönland’ın bağımsız bir devlet olmak amacıyla kendi kaderini tayin etme hakkını kullanması durumunda, Danimarka Krallığı Hükümeti ve Grönland Hükümeti, bağımsız Grönland devletinin NATO’da kalmayı kabul etmesini birlikte sağlayacaktır”
Yorumlar kapalı.