Kuzeybatı Alaska’daki Brooks Sıradağları bölgesinde yer alan 200’den fazla nehir ve derenin turuncuya bürünmesinin ardında küresel ısınma kaynaklı permafrost erimesi yatıyor. AGU Advances dergisinde yayımlanan bilimsel araştırma, eriyen donmuş toprak katmanlarının yer altındaki sülfürlü kayalarla temas ederek doğal asit kaya drenajına yol açtığını ortaya koydu.
Derindeki Mineraller Suya Karışıyor
Bilim insanları, 2022 ile 2024 yılları arasında bölgedeki altı su havzasından toplanan numuneleri tahlil etti. İncelemeler, yer altı sularının çözünen toprak tabakaları vasıtasıyla derindeki sülfürlü minerallere ulaştığını, su ve oksijenle etkileşime giren bu yapının sülfürik asit açığa çıkardığını gösterdi. Bu süreç demir, alüminyum, nikel, çinko, kadmiyum ve nadir toprak elementlerinin sulara salınmasına zemin hazırladı.
Ölçümlere göre, kirlenmemiş yukarı havzalarda 8,3 seviyesinde seyreden ortanca pH değeri, yamaç sızıntılarında 3,2 seviyesine kadar geriledi. Sızıntı alanlarındaki sülfat ve birleşik metal yoğunluğunun, ana nehir yataklarındakinden binlerce kat daha fazla olduğu tespit edildi.
Ana Akarsular Asidi Bastırsa da Metaller Taşınıyor
Yan kollardan taşınan yüksek asit ve ağır metaller ana nehirlerin nötr pH seviyesini tamamen bozamasa da akarsuların sahip olduğu tamponlama gücü kirleticilerin kilometrelerce ilerlemesini durduramadı. Salmon Nehri’nin 103 kilometrelik güzergâhında yapılan analizlerde, karışan yan kollar sebebiyle sülfat miktarının litrede 25 miligramdan 280 miligrama, nikel oranının ise litrede 0,5 mikrogramdan 32,4 mikrograma çıktığı ve bu seviyelerin hat boyunca sürdüğü belirlendi.
En Sert Kimyasal Sıçrama 2019 ve 2020 Yıllarında Görüldü
Wulik ile Agashashok nehir havzalarının geçmişe dönük verilerini inceleyen uzmanlar, kimyasal yoğunlaşmanın kademeli ilerlemek yerine 2019-2020 periyodunda ani zirve yaptığını saptadı. Bu evrede Wulik Nehri genelindeki toplam çinko yoğunluğunda yüzde 770 seviyesine varan yükseliş kayıtlara geçti.
Söz konusu sıçramanın, bölgede rekor sıcaklıkların ve yoğun kar yağışının görüldüğü 2018-2019 kış döneminin ardından gerçekleştiği aktarıldı. Kalın kar tabakasının zemini yalıtarak donmayı engellediği, böylece derinleşen toprak erimesinin yer altı sularının hareketini hızlandırdığı kaydedildi. 2021-2024 arasında Wulik Nehri’ndeki çinko ve sülfat seviyeleri gerileyerek asit nötralizasyonunda toparlanma görülse de araştırmacılar sürecin kesin mekanizmasının henüz netleşmediğini bildirdi.
Yorumlar kapalı.