ABD’nin Wisconsin eyaletine bağlı Milwaukee kenti, içme suyu şebekesindeki kurşun boruları yenileme çalışmalarında Wisconsin-Madison Üniversitesi tarafından hazırlanan Bölgesel Yoksunluk Endeksi’ni (ADI) kullanıyor. Yerel yönetim, ABD Çevre Koruma Ajansı’nın (EPA) zorunlu kıldığı 2037 yılı hedefine yetişmek amacıyla değişim sıralamasını sosyoekonomik risk verilerine dayandırıyor.
Milwaukee Water Works kayıtlarına göre 2025 yılı sonu itibarıyla kent genelinde kamuya ya da şahıslara ait 55 bini aşkın yapıda kurşun boru tespit edildi. İdare bünyesinde bulunan 27 bin mülke bağlı bağlantı hatlarının materyali ise henüz belirlenemedi. Kentte 1872’de zorunlu kılınan ve 1962’de yürürlükten kalkan kurşun boru uygulaması nedeniyle özellikle kent merkezini çevreleyen eski mahallelerde risk yoğunlaşıyor.
Yıllık değişim kapasitesini İki Partili Altyapı Yasası’ndan sağlanan federal fonlarla 1.000 hattan 5 bine çıkaran su idaresi, 2017’den bu yana toplam 15 bin hattı yeniledi. 2024 yılında devreye alınan yeni sistemde her mülk için üç aşamalı bir risk puanı hesaplanıyor. İdare, puanlama ağırlığının yüzde 70’ini sosyoekonomik dezavantajları ölçen ADI modeline, yüzde 25’ini çocuklardaki kurşun zehirlenmesi oranına, yüzde 5’ini ise ilgili bölgedeki kurşun boru sıklığına ayırıyor.
Mülk puanlarının iki yılda bir güncellendiğini belirten Milwaukee Water Works Müdürü Patrick Pauly kararla ilgili şu açıklamayı yaptı:
“Kurşun servis hattı değişim programını genişletmemiz gerekiyordu ve bu adımı atarken daha doğru bir tabir bulmak gerekirse, bilimsel ve kurumsal olarak savunulabilir bir yöntem geliştirmek zorundaydık.”
Endeks, ABD Nüfus Sayım Bürosu’na ait Amerikan Toplum Araştırması bünyesindeki gelir, eğitim, konut koşulları ve istihdam gibi 17 farklı veriyi temel alıyor. Sayım blok grupları ölçeğinde çalışan sistem, ulusal düzeyde 1 ila 100 arasındaki yüzdelik dilimlerle, eyalet genelinde ise 1 ila 10 arasındaki puanlarla bölgesel yoksunluğu derecelendiriyor.
Çalışmayı yürüten Wisconsin-Madison Üniversitesi Geriatri ve Gerontoloji Profesörü Dr. Amy Kind, ölçüm aracının işleyişi hakkında konuştu:
“Herhangi bir gösterge gibi bu da tek başına nihai riski tetikleyen doğrudan unsur olmayabilir. Ancak ne olursa olsun, ilgili bölgede riski artıran bir durum yaşandığının son derece kuvvetli bir işaretçisidir.”
Metodolojinin kullanım alanının genişlemesine değinen Dr. Amy Kind şunları kaydetti:
“Bu metriği ilk kurguladığımızda, öncelikli olarak sağlık kuruluşları ile tıp araştırmacıları tarafından benimseneceğini düşünmüştük.”
Bu haber, Milwaukee Neighborhood News Service tarafından hazırlanmış ve ilk olarak Milwaukee Neighborhood News Service sitesinde yayımlanmıştır. Metin, CC BY 4.0 lisansı kapsamında Türkçeye çevrilmiştir.
